Waterschap Amstel, Gooi en Vecht gaat samen met duurzaam afval- en energiebedrijf HVC investeren in vier windturbines op de eigen rioolwaterzuiveringsinstallatie in het havengebied in Amsterdam-West. Samen met de andere duurzame energiebronnen wekt het waterschap daarmee straks evenveel energie op als het verbruikt.

Dit maakte Sander Mager, bestuurder van het waterschap, vandaag bekend: “Waterschap Amstel, Gooi en Vecht is straks energieneutraal. Wij kijken continu naar hoe wij kunnen bijdragen aan de energietransitie. De windturbines zijn hierin een volgende stap. Samen met onze meer dan 24.000 zonnepanelen en onze groengasinstallatie, wekken de vier windturbines evenveel duurzame energie op als we gebruiken. Daarmee realiseren we een belangrijke ambitie van dit waterschapsbestuur.”

Duurzaam en energieneutraal

De windturbines produceren naar schatting circa 21.000 megawattuur (MWh) per jaar. Dat staat gelijk aan het elektriciteitsverbruik van ongeveer 10.000 Amsterdamse huishoudens. Dit voorkomt circa 14 kiloton per jaar aan CO2-uitstoot. Nu al produceert het waterschap ongeveer 70% aan eigen duurzame energie. Waterschap Amstel, Gooi en Vecht was de laatste jaren al zeer actief in duurzame energie projecten. Onder andere door het plaatsen van 24.000 zonnepanelen op verschillende rioolwateringzuiveringsinstallaties (rwzi’s) en met het bouwen van een van de grootste groengasinstallaties van Nederland, die per jaar 13 miljoen kubieke meter groengas produceert uit rioolslib.

Expertise in energie

Waterschap Amstel, Gooi en Vecht ontwikkelde de afgelopen jaren het windpark. Voor de afrondende ontwikkeling, de aanbesteding,  bouw en exploitatie van de windturbines slaan het waterschap en HVC de handen ineen. HVC zorgt voor de technische expertise en het assetmanagement. Arjan ten Elshof, directeur Duurzame Energie van HVC: ‘HVC is trots op deze mooie vorm van samenwerking met het waterschap, één van onze aandeelhouders die wij ondersteunen bij verduurzaming, waarbij lokale kennis rondom de rwzi en kennis van duurzame energie optimaal samen komen. Zo kunnen we samen de energietransitie versnellen.’

Met het nu genomen investeringsbesluit kan waarschijnlijk begin 2023 worden gestart met de voorbereiding voor de bouw van de vier turbines. Hiervoor dient eerst het aanbestedingstraject voor dit project nog succesvol te worden afgerond. Vanaf eind 2024 gaan zij naar verwachting groene stroom leveren.

Rioolwaterzuiveringsinstallatie Amsterdam-West

In RWZI Amsterdam-West maakt het waterschap voor 900.000 inwoners van Amsterdam 160 miljoen liter rioolwater per dag schoon.

D66 Tweede Kamerlid Romke de Jong ziet dat ondernemers hiermee twee vliegen in één klap kunnen slaan: “Klanten verwachten steeds meer van ondernemers dat zij duurzaam produceren. En ondernemers willen dat ook, maar weten soms niet waar ze moeten beginnen. Investeer ik als eerste in een nieuwe oven, of in een elektrische bus? Ondertussen gaan de energieprijzen door het dak. Een gratis rapport van je CO2-voetafdruk is dan een uitstekend begin van je strategie om schoon te worden.”

Klanten vinden schoon steeds belangrijker

Er zijn organisaties die een CO2-voetafdrukmeting aanbieden. Het gaat daarbij om de directe uitstoot van een bedrijf en de indirecte uitstoot door het energieverbruik. Zo’n berekening kost al snel 200 euro. Voor kleine ondernemers is dit een drempel. Door het gratis aan te bieden neem je die drempel weg. Bedrijven kunnen vervolgens ervoor kiezen het rapport van hun CO2-uitstoot online te zetten. Dan kunnen klanten zien hoe schoon een bedrijf is. En dat vindt de consument steeds belangrijker.

Maak schoon zo makkelijk mogelijk

In de toekomst produceren alle bedrijven schoon. En Romke de Jong wil die overstap voor ondernemers zo makkelijk mogelijk maken: “Ondernemers zijn al elke dag van de week bezig met hun bedrijf. En soms zie je door het woud aan regelingen en mogelijkheden het schone bos niet meer. Met een gratis CO2-berekening zien ondernemers in één oogopslag hoe ze schoner worden en hun energierekening omlaag brengen. En vervolgens ook meer geld verdienen.”

Gericht gebruik maken van klimaatsubsidies

De CO2-voetafdruk is een goede eerste stap voor de verduurzamingsstrategie van een ondernemer. Met deze voetafdruk ziet een ondernemer namelijk heel overzichtelijk waardoor de CO2- uitstoot wordt veroorzaakt en wat de grootste veroorzakers zijn van de uitstoot. Door die uitstoot te verlagen, verlaag je ook de energierekening of bijvoorbeeld de vervoerskosten. Ook kunnen ondernemers gericht zoeken naar regelingen en subsidies die gebruikt kunnen worden om de uitstoot terug te dringen.

Tata Steel staat dit jaar op de 3e plaats in de CO₂-intensiteitsbenchmark van de World Steel Association, de internationale handelsorganisatie voor de ijzer- en staalindustrie. De staalfabriek in IJmuiden behoort sinds 2013 tot de beste 10% en dit is het derde opeenvolgende jaar dat het een top-5 scoort. De hoge positie is een duidelijke erkenning van het belang dat Tata Steel hecht aan procesoptimalisatie.

Tata Steel werkt al jaren aan het verminderen van de CO₂-uitstoot. De CO₂-intensiteit van het in IJmuiden geproduceerde staal ligt ongeveer 7% onder het Europese gemiddelde en bijna 19% onder het wereldwijde gemiddelde.

“Ik ben er trots op dat we opnieuw worden erkend als een van de meest CO₂-efficiënte staalfabrieken ter wereld en ik wil deze erkenning graag delen met al onze mensen, aannemers, leveranciers en klanten”, aldus Hans van den Berg, CEO van Tata Steel Nederland. “Staal is een essentieel onderdeel van ons dagelijks leven, maar tegelijkertijd zijn we niet blind voor het effect van onze activiteiten op onze buren en directe omgeving. We investeren aanzienlijk om de impact verder te verminderen. Onze recent gepresenteerde klimaatstrategie vertegenwoordigt een nieuw ambitieniveau, die draait om groen, schoon en circulair staal produceren.”

Tata Steel wil in 2045 volledig CO₂-neutraal zijn. Door heel Europa worden maatregelen genomen om de CO₂-uitstoot te verminderen. Zo is de vestiging in het Finse Naantali de eerste binnen het bedrijf die CO₂-neutraal opereert (voor scope 1 en 2), terwijl de nieuwe fabriek in Geldermalsen al volledig op elektriciteit draait.

Het bedrijf is ook van plan om in zijn staalfabriek in IJmuiden over te stappen op staalproductie op basis van groene waterstof. Het streeft ernaar om tegen 2030 de eerste DRI-installaties en elektrische ovens (REF) in gebruik te nemen, waardoor het een producent wordt van grote hoeveelheden hoogwaardig groen staal en de CO₂-uitstoot met 35-40% vermindert.

Sinds de aankondiging is veel vooruitgang geboekt in de ontwerpfase. In augustus kregen McDermott, Danieli en Hatch het contract voor de basic engineering en het technisch projectmanagement toegewezen. Ook heeft Tata Steel onlangs een principeakoord getekend met Ford in Europe om de autofabrikant Zeremis^® groen staal te leveren zodra de staalfabriek overschakelt op de productie van staal op basis van groene waterstof.

Exact een jaar na de start van het bedrijf in 2021 opent vandaag het eerste gebouw van de Climate Campus van Platform Zero zijn deuren in de Merwe4Haven (M4H). De opening wordt gevierd met verschillende startups en bedrijven uit het Rotterdamse energie & maritieme ecosysteem.

Het programma is gevuld met presentaties van Saskia Mureau, director digital & logistics bij Port of Rotterdam en Tim Houter, oprichter van de mobiliteits scale-up Hardt Hyperloop.

Vanaf vandaag kunnen startups vanuit de maritieme en energie sector met klimaattechnologieen bij Platform Zero terecht voor een werkplek. Door de verbinding te leggen tussen startups en multinationals in deze sectoren wil het initiatief een katalysator zijn voor groeibedrijven in de climate tech uit de regio en internationaal. Platform Zero wil ondernemers ondersteunen in hun internationale positionering en het aantrekken van investeringskapitaal. De initiatiefnemers noemen de opening slechts een eerste stap. Het bedrijf heeft grote internationale ambities, zo werd er tijdens de opening een video vanuit Portugal getoond waar Platform Zero bezig is met een tweede campus nabij Lissabon.

Top van de wereld

Rotterdam staat wereldwijd bekend om de haven, al staat de uitstoot van de industrie steeds meer ter discussie. Platform Zero ziet de nabijheid van grote industriële spelers in het maritieme en energiecluster echter juist als een kans omdat zij op industriële schaal kunnen bijdragen aan de oplossing van klimaatproblemen. Startups en scale-ups zijn er enorm bij gebaat om bijvoorbeeld een technologie te testen op grotere volumes terwijl de industrie behoefte heeft om sneller te innoveren met nieuwe, duurzame technologieën. ‘Rotterdamse groeibedrijven verdienen een internationaal platform, en behoren tot de top van de wereld. Door samen te werken met leidende bedrijven en fondsen, kunnen we de Nederlandse economie helpen te verduurzamen, samen werken aan oplossingen voor het klimaatprobleem en nieuwe werkgelegenheid creëren’, aldus initiatiefnemer Auke Ferwerda.

M4H transformeert

De transformatie in het M4H gebied is in volle gang. Het gebied heeft zich ontwikkeld tot een plek voor ambitieuze ondernemers in de energietransitie. Zo opende niet alleen Platform Zero deze week haar deuren, ook de duurzame mobiliteits scale-up Hardt Hyperloop is sinds kort neergestreken in het gebied. Mare Straetmans, mede-oprichter van Platform Zero: ‘Dit is een prachtig stukje Rotterdam waar je het oude rauwe karakter van de stad voelt en de containers van de haven voor je neus versleept ziet worden. Maar aan de andere kant zie je ook de nieuwste technologieën voorbij komen bij bijvoorbeeld Hardt Hyperloop.’

Foto: Vlnr: Peter Goedvolk (First Dutch), Mare Straetmans (Platform Zero), Petra de Groene (Gemeente Rotterdam), Saskia Mureau (Havenbedrijf Rotterdam), Auke Ferwerda (Platform Zero) & Tim Houter (Hardt Hyperloop) (Foto: Mickpunt)

IBC SOLAR, leverancier van complete systemen voor zonnepanelen en energieopslag, ondersteunt een Tiny House project van de faculteit Design van de Coburg University of Applied Sciences and Arts in Duitsland. Het experimentele project is gedurende het academische jaar, dat loopt van maart tot december, beschikbaar voor gastdocenten en studenten en laat zien dat energie zelfvoorzienend en CO2-neutraal wonen in de praktijk mogelijk is. Voor de energievoorziening heeft IBC SOLAR een compleet fotovoltaïsch systeem inclusief opslag geïnstalleerd en geleverd. Experts op het gebied van zonne-energie gaven het universitaire projectteam bij de planning en implementatie van het systeem advies en praktische ondersteuning.

Het Tiny House concept wordt voor steeds meer toepassingen gebruikt, vooral als het gaat om het gebruik van kleine beschikbare ruimtes in de stad. Niet alleen minimalisten, maar ook studenten, senioren en vele anderen, die niet het grootste deel van hun inkomen aan huur willen uitgeven, zijn enthousiast over deze vorm van compact wonen. Deze vorm van wonen is geschikt voor mensen die duurzaamheid hoog in het vaandel hebben staan. Het verlangen om zelfvoorzienend te zijn, kunnen bewoners van een tiny house bijzonder goed realiseren. Dat geldt ook voor energieonafhankelijkheid. Met behulp van zonne-energie en een hanteerbaar opslagvolume voor het compacte woonconcept is dit bijzonder eenvoudig te realiseren.

Duurzaamheid in de praktijk

Onder leiding van architectuurprofessor Rainer Hirth en docent Anders Macht werkten architectuurstudenten van de designfaculteit in de zomer van 2021 aan dit uitdagende praktijkproject. Het idee was om een CO2-vrij experimentele woning te bouwen waarin het mogelijk is om gedurende meerdere jaren energiemonitoring uit te voeren (in bewoonde staat). Opmerkelijk is dat het woonconcept niet alleen energie zelfvoorzienend moest zijn, maar ook worden gebouwd zonder CO2-uitstotende bouwmaterialen.

Het universiteitsteam zocht een ervaren partner voor de uitvoering en nam contact op met IBC SOLAR. “We hadden veel interesse om dit project te ondersteunen, omdat de combinatie van energieonafhankelijkheid en duurzame bouwmaterialen ook voor ons spannend is”, legt Dr. Stratis Tapanlis, Director Commercial Energy Systems bij IBC SOLAR, uit. “Als voorbeeld noem ik onze laatste beursstand op de vakbeurs Intersolar in München die was gebouwd volgens de cradle-to-cradle principes.”

Succesvolle implementatie

Het plan van de universiteit was om de verwarming en stroomvoorziening van het Tiny House te faciliteren met uitsluitend het PV-systeem zonder netaansluiting. Hierbij gebruiken ze het overschot aan zonne-energie in de zomer ook om e-bikes op te laden.

IBC SOLAR zorgde voor de PV-modules, de montage en de oplossing voor energieopslag. Twaalf IBC SOLAR modules worden gebruikt voor het leveren van in totaal van 4,4 kWp, gecombineerd met de IBC SOLAR TopFix 200 Eco montagebeugels voor trapeziumplaat. Het BYD Battery-Box Premium LVS energieopslagsysteem biedt een opslagcapaciteit van 8 kWh. Dankzij het modulaire ontwerp van de opslagunit kan deze in de toekomst ook worden uitgebreid bij het opschalen van het systeem.

De studenten kregen ondersteuning van IBC SOLAR bij het plannen en ontwerpen van de systemen en de implementatie en installatie ter plaatse. Tevens werd een verwarmingssysteem voor de winter aangesloten en de eerste gasten hebben al in het Tiny House gelogeerd. Het project heeft bovendien onlangs de CREAPOLIS Award ontvangen.

“We zijn erg blij met de ondersteuning van IBC SOLAR. Zonder hun sponsoring van de systeemcomponenten en hun advies- en montagediensten zouden wij als universiteit niet in staat zijn geweest een dergelijk project te realiseren”, benadrukt prof. Rainer Hirth uit. “Op deze manier hebben de studenten niet alleen de mogelijkheid om de projectplanning te oefenen, maar ook om een echte professionele installatie uit te voeren.”

“IBC SOLAR steunt graag ambitieuze studentenprojecten, want voor een duurzame toekomst hebben we zowel innovatieve oplossingen als toegewijde ingenieurs, architecten en zonne-installateurs nodig”, benadrukt Dr. Stratis Tapanlis, Director Commercial Energy Systems bij IBC SOLAR. “We zijn erg onder de indruk van het ontwerp van het Tiny House volgens cradle-to-cradle principes met hernieuwbare grondstoffen zoals stro, hout en klei. Een duurzame energievoorziening is een belangrijk onderdeel voor toekomstige woonconcepten en we zijn erg blij dat we hieraan een bijdrage hebben mogen leveren.”

Duurzaam energiebedrijf Groendus en fabrikant van bouw- en isolatiemateriaal Xella zijn er, ondanks netcongestie, samen in geslaagd om bijna 1000 zonnepanelen te installeren op de kalkzandsteenfabiek in Koningsbosch (Limburg). Een prettige samenwerking, duidelijke afspraken en slimme energiesturing spelen hierin een cruciale rol. En die samenwerking smaakt naar meer.

Xella heeft de ambitieuze doelstelling om 30% CO2 reductie te bereiken in 2030. Daarom onderzochten zij in 2019 een aantal opties, zoals panelen op daken, op de grond of op open meren. Het dak van kalksteenfabriek de Hazelaar bleek met 3.000M2 de meest gunstige start van de samenwerking. Na strenge selectie is Groendus gevraagd om de zonnestroominstallatie van 984 panelen te plaatsen.

Netcongestie slim omzeilen

Voor dit project moest een behoorlijk obstakel overwonnen worden. De kalksteenfabriek ligt in een gebied dat te kampen heeft met netcongestie. Het net is vol; er mag tot zeker eind 2024, en mogelijk zelfs tot 2028, niet teruggeleverd worden. Veel zonprojectontwikkelaars haken dan snel af. Want zonder teruglevering worden er inkomsten misgelopen die nodig zijn om een positief rendement te realiseren.

De grote drive en flexibiliteit van Xella en Groendus hebben dit project toch mogelijk gemaakt; de oplossing is gevonden in een goede financieringsstructuur en slimme energiesturing. Xella kan door een hoog eigen energieverbruik en de inzet van Groendus Energiesturing het overgrote deel van de opgewekte stroom zelf gebruiken. Door sturingstechniek wordt de capaciteit van de netaansluiting nooit overschreden. Een afgesproken minimale afname verspreidt de risico’s onder de bedrijven en maakt het project haalbaar.

Karthikeyan Devendran is Energy Manager bij Xella en trots op dit project: “Een efficiënte, duurzame en economische bouwsector is direct in het belang van onze klanten. Het nut en de noodzaak van verduurzamen was voor ons nog nooit zo zichtbaar. Door zelf te verduurzamen zetten we onze missie om de bouwwereld gezonder en duurzamer te maken kracht bij en houden we grip op onze eigen bedrijfsprocessen.”

En nu doorpakken

Maar met de afronding van de zonnestroominstallatie is de samenwerking nog niet klaar. Groendus beheert de installatie, en breidt deze in de komende maanden verder uit met laadpalen. Mark Bouwman – Project Developer van Groendus: “De laadpalen gaan we aansturen met ons energiemanagementsysteem, voor optimaal gebruik van de zonnestroom. Ook installeren we zonnepanelen op de daken van het hoofdkantoor en de fabrieken in Vuren en Meppel. Daarnaast is de intentie om op alle Xella locaties in Nederland laadpalen te plaatsen. Met deze stappen kan Xella zelf de stroom opwekken die nodig is om steeds dichterbij hun duurzame doelstelling te komen.”