Een derde van het Nederlandse bedrijfsleven gelooft dat klimaatverandering onvermijdelijk is, maar ziet dit niet als hun eigen verantwoordelijkheid. Dit blijkt uit het Fit For the Future-onderzoek van Vodafone Business onder 322 bedrijven in Nederland. De ondernemers kijken voornamelijk naar andere sectoren om actie te ondernemen. Daarentegen zijn grote bedrijven meer bereid stappen te nemen op weg naar duurzame bedrijfsvoering. Het Fit for the Future-rapport schetst daarmee het beeld van een Nederlands bedrijfsleven dat een afwachtende houding aanneemt als het gaat om duurzaam ondernemen.

Niet alleen navelstaren lijkt een probleem, ook wordt de urgentie om impact te maken niet of nauwelijks gevoeld. Zo geeft 31 procent van de bedrijven aan dat duurzaamheid geen vereiste is voor hun klanten. Ook heerst er onduidelijkheid over de omvang van de vereiste veranderingen (28%). Opvallend is dat een kwart vreest voor minder winst als zij een duurzame bedrijfsvoering hanteren.

“Veel bedrijven kampen met economische overwegingen waardoor duurzaamheid niet altijd eerste prioriteit kan zijn. Ondanks dat dit voor ondernemers wel als strategisch doel wordt gezien, merken wij dat op korte termijn hoge kwaliteit service of producten voorrang krijgen. Een bedrijf is in onze ogen Fit for the Future wanneer er op langere termijn wordt gekeken naar zakelijke kansen in duurzaamheid. Bedrijven die hier al mee bezig zijn, zijn vaak ook succesvoller,” aldus John van Vianen, Executive Director Zakelijke markt VodafoneZiggo. ”Vodafone speelt hierin al een grote rol door het aanbieden van oplossingen op het gebied  IoT en Smart Building, wat helpt bij het realiseren van het nieuwe werken.”

Nederland loopt wereldwijd achterop

Kleine mkb-bedrijven in Nederland zijn terughoudender (12%) dan het mondiale gemiddelde (23%) over de mate waarin zij zich op duurzaamheid kunnen onderscheiden. Zij vinden het boeken van vooruitgang in duurzaamheid gewoonweg lastig. Slechts 10 procent denkt dat het ‘heel eenvoudig’ zal zijn om de komende tien jaar een meetbaar resultaat en vooruitgang te boeken op het gebied van duurzaamheid.

Oplossing in meer samenwerking

Ruim de helft (52%) van de Nederlandse bedrijven vindt dat meer samenwerking tussen organisaties helpt bij het overwinnen van de grootste duurzaamheidsuitdagingen in het bedrijfsleven, ondanks dat zij niet graag de verantwoordelijkheid nemen.

Grotere bedrijven van meer dan 250 werknemers lijken bereid het voortouw te nemen op het gebied van duurzaamheid. Zij zien meer kansen voor duurzaamheid als potentieel onderscheidende factor (33%). Van de FFtF-bedrijven in Nederland geeft 47 procent aan (tegenover 30 procent in totaal) dat ‘bedrijven zoals het onze’ verantwoordelijk moeten zijn voor het aanjagen van verbeteringen.

Fit for the Future

Het Fit for the Future-onderzoek is er één in een reeks, waar wordt onderzocht welke organisaties een zekere fitheid en flexibiliteit laten zien waarmee zij uitdagingen beter aankunnen. Zij worden gekenmerkt met de zakelijke succesfactor FFtF, omdat zij ‘klaar voor de toekomst’ zijn en bovengemiddeld scoren op een aantal criteria die hun kans op succes aantoonbaar groter maakt. Zo waren dit aan het begin van de pandemie ook de bedrijven die snel en succesvol omschakelden naar vormen van hybride werken.

9 Nederlandse bedrijven – DSM, Philips, Heineken, Ingka Holding, Koninklijke KPN, PostNL, Koninklijke BAM Groep, Signify en Wereldhave – zijn vandaag in het zonnetje gezet voor hun milieutransparantie en -actie door CDP, de door de EU gefinancierde liefdadigheidsinstelling zonder winstoogmerk die ’s werelds milieurapportagesysteem voor bedrijven en lokale overheden beheert. De bedrijven zijn opgenomen in de jaarlijkse A-lijst van het CDP, van meer dan 10.000 bedrijven met een A- tot D- score voor hun milieuprestaties.

169 ondernemingen in Nederland kregen in 2022 een score – waaronder alle ondernemingen van de AEX-index op één na – en 71% van alle ondernemingen scoorde op ‘C’ of lager voor hun informatie over klimaatverandering, wat in het beste geval betekent dat ze pas beginnen met het erkennen van hun milieueffecten.

DSM en Philips kregen twee ‘A’-scores – voor hun bekendmakingen aan de CDP-vragenlijsten over klimaatverandering en waterzekerheid, terwijl de andere zeven ondernemingen op de CDP A-lijst voor klimaatverandering kwamen.

Een lijst van bedrijven onderscheidt zich door een grondig begrip van hun milieurisico’s en -effecten, sterke governance- en overgangsstrategieën en toonaangevende maatregelen om hun effecten in overeenstemming met de wetenschap te verminderen.

Zo heeft 85% van de Europese bedrijven op de A-lijst voor het klimaat wetenschappelijk onderbouwde doelstellingen goedgekeurd om de emissies op korte termijn snel terug te dringen – tegenover slechts 2% van de bedrijven met een C- of D- score.

Met negen bedrijven die A scoren onder de 169 gescoorde bedrijven (7%) staat Denemarken op plaats 5^th in Europa, achter het VK (29 bedrijven), Frankrijk (24), Spanje (17) en Duitsland (15). 44% (147) van alle 330+ bedrijven op de CDP A-lijst wereldwijd zijn gevestigd in Europa.

CDP legt de lat voor milieuleiderschap regelmatig hoger. In 2022 omvatte dit onder meer strengere scores op het gebied van een op de 1,5°C afgestemde klimaattransitieplanning, verificatie van ontbossingsvrije grondstofvolumes en verificatie van watergegevens.

Maxfield Weiss, uitvoerend directeur van CDP Europe, verklaarde: “CDP zag dit jaar bijna 20.000 bedrijven milieugegevens bekendmaken, waaronder 70% van de Europese bedrijven naar marktwaarde. COP27 toonde aan dat de noodzaak van transformationele verandering belangrijker is dan ooit als we de opwarming willen beperken tot 1,5 °C. Het verheugt mij dat Europese bedrijven bijna de helft uitmaken van alle bedrijven op de A-lijst wereldwijd. We moeten de emissies met de helft verminderen en de ontbossing tegen 2030 uitbannen, naast het realiseren van waterzekerheid op hetzelfde tijdschema – er is geen weg naar 1,5°C zonder de natuur. Nu de baanbrekende nieuwe rapportageverordening van de EU, de CSRD, is goedgekeurd, laten bedrijven van de CDP A-lijst zien dat zij voorop lopen – zij nemen duidelijke maatregelen om de emissies te verminderen en de milieueffecten in hun hele waardeketen aan te pakken. Dit is het soort milieutransparantie en -actie dat we in de hele economie nodig hebben om ecologische ineenstorting te voorkomen”.

CDP viert de prestaties van Europese bedrijven op de A-lijst tijdens de CDP Europe Awards op 16 februari 2023 in de prestigieuze Fondation Louis Vuitton in Parijs.

CDP zag een recordaantal van 18.700+ bedrijfsopenbaarmakingen in 2022 – waaronder beursgenoteerde bedrijven met een waarde van 60,8 biljoen dollar (de helft van de wereldwijde marktkapitalisatie) – een stijging van 233% sinds de ondertekening van de Overeenkomst van Parijs in 2015.

Meer dan 29.500 ondernemingen met een marktkapitalisatie van ten minste 24,5 biljoen dollar – waaronder Aramco, AkzoNobel, Exor, Exxon Mobil, Spotify en Tesla – kregen echter een onvoldoende omdat zij niet hebben gereageerd op verzoeken om informatie van hun beleggers en klanten of omdat zij in hun antwoorden onvoldoende informatie hebben verstrekt.

In Nederland hebben 18 van de 24 (75%) bedrijven die werden verzocht hun ontbossingsrisico’s en -effecten bekend te maken, dit niet gedaan – met Royal Bam Group aan kop met een ‘B’-score.

Deze niet-openbaarmakende ondernemingen voldoen niet aan verzoeken en voorschriften van beleggers en lopen het risico onvoorbereid te zijn wanneer de onlangs overeengekomen richtlijn inzake duurzaamheidsverslaglegging van de EU binnenkort van kracht wordt.

Bekijk hier de scores

In het derde kwartaal van 2022 was de uitstoot van broeikasgassen 4 procent lager dan in hetzelfde kwartaal van 2021. Dat komt vooral doordat er minder aardgas is verbruikt door de industrie en landbouw. Dit melden het CBS en RIVM/Emissieregistratie op basis van de voorlopige kwartaalcijfers over de broeikasgassenuitstoot conform de richtlijnen van de IPCC.

Minder uitstoot landbouw en industrie

De uitstoot van broeikasgassen door de landbouw en de industrie was respectievelijk 12 en 11 procent lager dan in het derde kwartaal van 2021. Dat komt doordat deze sectoren in het derde kwartaal een stuk minder aardgas hebben verbruikt dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Het verbruik van de andere energiedragers is vrijwel gelijk gebleven.

Bij de daling van het aardgasverbruik speelden de hoge aardgasprijzen een rol. Dat leidde onder andere tot een afschaling (minder productie) van de grootschalige aardgas-intensieve industrie. Daarnaast was het hoge aantal zonuren in het derde kwartaal van 2022 gunstig voor de glastuinbouw, omdat tuinders minder kunstmatig hoefden te verlichten op basis van warmtekrachtkoppeling (wkk’s) waar aardgas voor wordt gebruikt.

Meer uitstoot elektriciteitssector

De elektriciteitssector stootte in het derde kwartaal van dit jaar 14 procent meer broeikasgassen uit dan een jaar eerder. Aardgas- en kolencentrales hebben meer elektriciteit geproduceerd, mede doordat de vraag naar elektriciteit uit het buitenland groter was door krapte op de Europese elektriciteitsmarkt. Vanwege de hoge elektriciteitsvraag, steeg de elektriciteitsprijs zodanig dat het naast de kolencentrales ook voor de hoogrendement-aardgascentrales lucratief werd om meer te produceren.

Het CBS berekent ook de uitstoot van CO2 door alle Nederlandse economische activiteiten volgens de nationale rekeningen. Hierbij wordt in vergelijking met de uitstoot volgens de IPCC-definities ook de CO2-uitstoot van de internationale lucht- en zeevaart en de uitstoot door verbranding uit biomassa door personen en bedrijven behorend tot de Nederlandse economie meegenomen. In het bericht hieronder worden de CO2-emissies conform de berekeningswijze van de nationale rekeningen gepresenteerd.

Uitstoot CO2 Nederlandse economie ruim 4 procent lager

De CO2-uitstoot door de Nederlandse economie was in het derde kwartaal ruim 4 procent lager dan in hetzelfde kwartaal van 2021, terwijl het bruto binnenlands product (bbp) in diezelfde periode met 3,1 procent groeide. Voor vrijwel alle sectoren van de economie geldt dat de productie hoger lag, terwijl de CO2-emissies lager waren. Zo daalden de emissies in de industrie, delfstoffenwinning en bouwnijverheid met 15 procent, terwijl de toegevoegde waarde 2,5 procent hoger lag. De afname van de CO2-emissie was het sterkst in de aardolie-industrie.

De CO2-uitstoot door de transportsector was in het derde kwartaal van 2022 nagenoeg hetzelfde als in het derde kwartaal van 2021. De Nederlandse luchtvaart stootte 19 procent meer uit dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Ondanks deze stijging was de uitstoot van de luchtvaart nog niet op hetzelfde niveau als voor de coronacrisis. Ook de binnenvaart heeft meer uitgestoten dan in het derde kwartaal van 2021. Daarentegen was de emissie door het wegvervoer 7 procent lager dan in het derde kwartaal van 2021. De zeevaart stootte in het derde kwartaal eveneens minder uit dan een jaar eerder.

Het is weer bijna het einde van het jaar. Tijd om de balans op te maken wat het meest gelezen nieuws is op het Online Kenniscentrum Duurzaam Ondernemen (www.duurzaam-ondernemen.nl). Het meest gelezen nieuwsbericht in 2022 is het nieuwsbericht over de Plug & Play zonnepanelen van Supersola. Dit nieuwsbericht werd meer dan 70.000 keer gelezen. Een nieuw record. Ook een nieuwsbericht over zonnepanelen die direct waterstof maken haalde de top 10. Een op de portal geplaatst bericht over de lijst met grootste uitstoters van stikstofoxiden prijkt op plaats 2. Albert Heijn staat op plaats 3 met een bericht over de introductie van verpakkingsvrije producten.

De Top 10 van 2022

1. Haagse startup Supersola maakt zonne-energie eenvoudig en wint innovatie prijs op CES Las Vegas

Tijdens CES Unveiled in Amsterdam is bekend gemaakt dat Supersola met haar innovatieve Plug & Play zonnepaneel de CES (Consumer Electronics Show) 2023 Innovation Award heeft gewonnen in de categorie “Home Appliances”. Supersola maakt van een zonnepaneel een apparaat dat iedereen thuis gewoon kan inpluggen en gebruiken. Samen met 70 andere Nederlandse startups en scaleups reizen ze af naar de CES 2023 in Las Vegas.

2. Lijst met grootste uitstoters van stikstofoxiden en ammoniak-bronnen bekend gemaakt

Minister Christianne van der Wal-Zeggelink voor Natuur en Stikstof heeft op verzoek van de Tweede Kamer twee lijsten gepubliceerd van de bedrijven die de meeste stikstofoxiden en ammoniak uitstoten. Stikstofoxiden (NOx) en ammoniak (NH3), een verbinding van stikstof en waterstof, veroorzaken het stikstofprobleem waardoor schade aan natuurgebieden ontstaat.

3. Albert Heijn introduceert verpakkingsvrij boodschappen doen

Albert Heijn lanceert een nieuw concept waarmee klanten een groot deel van hun dagelijkse boodschappen duurzamer kunnen doen: AH Verpakkingsvrij. Het werkt heel simpel: klanten vullen een herbruikbare zak of pot met een product – bijvoorbeeld muesli, pasta, broodbeleg, thee en noten – en komen zo met een stuk minder wegwerpverpakkingen thuis. Deze beweging past in de ambitie van Albert Heijn om in 2025 twintig miljoen kilo minder verpakkingsmateriaal te gebruiken.

4. Jonge ondernemers Cas en Floris (Carbon Thieves) pakken CO2-uitstoot af van de grote bedrijven

De CO2-uitstoot ‘stelen’ van de grote bedrijven. Dat doen Floris Ensink (28) en Cas Kaptein (25) met hun bedrijf Carbon Thieves. Het Oldenzaalse duo koopt CO2-certificaten op om die meteen te vernietigen. Om dat mogelijk te maken verkopen de twee hoody’s. Zo’n sweater met capuchon kost 89,50 euro. Van dat bedrag is 50 euro bedoeld om certificaten op te kopen en te vernietigen.

5. Delftse studenten presenteren baanbrekende oplossing voor verduurzaming 847.000 verouderde portiekflats

Symbiotic Urban Movement (SUM) – een studententeam van de TU Delft – heeft een plan ontwikkeld om alle 847.000 portiekflats in Nederland duurzaam te transformeren. Veel van deze verouderde flats zijn grootverbruikers van energie en belanden daarom op de slooplijst. De typisch Nederlandse portiekflats hoeven echter niet uit het straatbeeld te verdwijnen. SUM wil deze flats namelijk transformeren met een ‘energiepositieve optopping’: een module die niet alleen twee nieuwe lagen met extra woningen creëert, maar de flat óók energieneutraal maakt.

6. Decathlon lanceert ongeverfde kampeercollectie

Witter dan wit: zo ziet de gloednieuwe kampeerlijn ‘Forclaz Minimal Editions’ van Decathlon eruit. De tent, slaapzak en opblaasbare matras hebben een puur wit design en dat is niet zonder reden. De sportwinkelketen ging bij het ontwerp tot het uiterste om het kampeermateriaal zo milieuvriendelijk als mogelijk te maken. Decathlon schrapte het verfproces dat veel water en chemische producten vraagt. Daardoor kan het de CO2-impact voor de volledige kampeerlijn met 26% verminderen. Decathlon tast met de nieuwe collectie af hoe de consument tegenover ongeverfde sportartikelen staat.

7. Roetz lanceert e-bike ‘voor het leven’

Het Nederlandse fietsbedrijf Roetz introduceert vandaag haar nieuwste e-bike innovatie: Roetz Life. Met de groeiende populariteit van de elektrische fiets wordt de afvalberg die uit e-waste bestaat steeds groter en groeit ook de druk op de planeet. Geboren vanuit haar missie om het afvalprobleem te verkleinen boog Roetz zich over het design van een minder vervuilende elektrische fiets. Dat leverde een e-bike op die door het gebruik van een modulair en aanpasbaar ontwerp, hoogwaardige materialen en een slimme technologie ontworpen is om een leven lang mee te gaan. De Roetz Life is vanaf nu beschikbaar voor pre-order.

8. Zonnepanelen die direct waterstof maken

Zonnepanelen die direct waterstof maken? Het kan en je hebt er circa 20 nodig om een gezinswoning van het gas- en elektriciteitsnet af te halen. Een klassiek zonnepaneel zet 18 tot 20 procent van de zonne-energie om in stroom. Als je met die stroom water splitst in waterstof en zuurstof, dan gaat er heel wat energie verloren. Onderzoekers van de Katholieke Universiteit uit Leuven hebben dat opgelost door een zonnepaneel te ontwerpen dat waterdamp uit de lucht efficiënter direct omzet in groene waterstof. De zonnestroom gaat daarbij direct naar een in het paneel geïntegreerde elektrolyser.

9. Marianne Thieme nieuwe directeur Nicolaas G. Pierson Foundation

Marianne Thieme is per 1 januari 2022 de directeur van de Nicolaas G. Pierson Foundation. Ze volgt in deze functie Karen Soeters op, die de functie vanaf 2007 bekleedde.

10. ‘Goede doelenproject EarthToday kan Winston Gerschtanowitz honderden miljoenen opleveren’

Het zakenblad ‘Quote’ heeft bijna een jaar lang diepgravend onderzoek gedaan naar EarthToday, een goededoelenorganisatie die de aarde wil beschermen. Volgens het blad kunnen de oprichters, van wie Winston Gerschtanowitz (45) er één is, hier miljarden euro’s aan overhouden.

Vandaag hebben de leden van het Europees Parlement een voorlopig akkoord bereikt met de Raad over de invoering van een CO2-heffing voor niet-Europese bedrijven. De klimaatmaatregel geldt voor de aluminium-, staal- en kunstmestsector en de waterstofindustrie.

Volgens het bereikte akkoord zal een Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) worden opgezet om de prijs van koolstof voor EU-producten die onder het EU-emissiehandelssysteem (ETS) vallen gelijk te trekken met die voor ingevoerde goederen. Dit zal worden bereikt door bedrijven die in de EU invoeren te verplichten zogenaamde CBAM-certificaten te kopen om het verschil te betalen tussen de koolstofprijs die in het land van productie wordt betaald en de prijs van koolstofemissierechten in het EU-ETS.

De wet zal niet-EU-landen stimuleren om hun klimaatambitie te verhogen. Alleen landen met dezelfde klimaatambitie als de EU zullen naar de EU kunnen exporteren zonder CBAM-certificaten te kopen. De nieuwe regels zullen er dus voor zorgen dat de klimaatinspanningen van de EU en de wereld niet worden ondermijnd doordat de productie van de EU wordt verplaatst naar landen met een minder ambitieus beleid.

Het nieuwe wetsvoorstel is het eerste in zijn soort. Het is zo ontworpen dat het volledig in overeenstemming is met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Het zal vanaf 1 oktober 2023 van toepassing zijn, maar met een overgangsperiode waarin de verplichtingen van de importeur beperkt blijven tot rapportage. Om dubbele bescherming van de EU-industrieën te voorkomen, zullen de duur van de overgangsperiode en de volledige invoering van de CBAM worden gekoppeld aan de geleidelijke afschaffing van de gratis rechten in het kader van het ETS. Hierover zal later deze week worden onderhandeld in samenhang met de herziening van het ETS en de resultaten zullen in de CBAM-verordening worden geïntegreerd.

Het toepassingsgebied van CBAM

CBAM zal betrekking hebben op ijzer en staal, cement, aluminium, meststoffen en elektriciteit, zoals voorgesteld door de Commissie, en zal worden uitgebreid tot waterstof, indirecte emissies onder bepaalde voorwaarden, bepaalde precursoren en sommige afgeleide producten zoals schroeven en bouten en soortgelijke artikelen van ijzer of staal.

Vóór het einde van de overgangsperiode beoordeelt de Commissie of het toepassingsgebied moet worden uitgebreid tot andere goederen waarvoor een risico op koolstoflekkage bestaat, waaronder organische chemicaliën en polymeren, met als doel alle goederen die onder de ETS vallen tegen 2030 op te nemen. Zij zullen ook de methode voor indirecte emissies en de mogelijkheid om meer downstreamproducten op te nemen, beoordelen.

Het beheer van CBAM wordt nu meer gecentraliseerd, waarbij de Commissie de meeste taken voor haar rekening neemt. Tegen eind 2027 zal de Commissie een volledige evaluatie van CBAM uitvoeren, met inbegrip van een beoordeling van de vooruitgang die is geboekt bij internationale onderhandelingen over klimaatverandering, en van het effect op de invoer uit ontwikkelingslanden, met name de minst ontwikkelde landen (MOL’s).

Het technologie- en engineeringbedrijf Coolbrook heeft de eerste live pilot uitgevoerd van zijn RotoDynamic-technologie om industriële processen bij hoge temperaturen te elektrificeren. Op 12 december 2022 vond de demonstratie plaats op de Brightlands Chemelot Campus in Geleen. De demonstratie markeerde de eerste activering van deze CO2-vrije naftakraker in een industrieel relevante omgeving en vormde het decor voor een nieuw schoon industrieel tijdperk.

De grootschalige proefinstallatie zal de prestaties demonstreren van de RotoDynamic-technologie voor stoomkraken in de petrochemie (RotoDynamic Reactor, RDR) en voor procesverwarming bij hoge temperatuur in verschillende industriële sectoren (RotoDynamic Heater, RDH). De installatie is ontworpen om procestemperaturen van ongeveer 1000 graden te genereren met 100% hernieuwbare elektrische energie, wat een belangrijke mijlpaal is op weg naar CO2-vrije productie in de zware industrie. Dergelijke temperaturen zijn nodig om de verbranding van fossiele brandstoffen te vervangen door elektrificatie in industrieën die als moeilijk koolstofvrij te maken worden beschouwd, zoals de petrochemische en chemische industrie, de cement- en staalindustrie. Wanneer de RotoDynamic-technologie eenmaal op schaal wordt toegepast, kan zij temperaturen van 1700 graden bereiken en meer dan 2 miljard ton aan jaarlijkse CO2-uitstoot verminderen.

“Het was een eer om na tien jaar ontwikkeling onze technologie in actie te kunnen tonen”, aldus Ilpo Kuokkanen, Executive Chairman van Coolbrook. “We hebben geschiedenis geschreven door te bewijzen dat elektrificatie de temperaturen kan leveren die industriële fabrikanten nodig hebben om CO2-vrij te kunnen produceren. Dit moment delen met onze commerciële en academische partners was een cruciaal moment in ons streven naar volledige commerciële productie in 2024.”

Coolbrook werd vergezeld door vertegenwoordigers van zijn partners Shell, ABB, Braskem en CEMEX, en zijn academische partners Budimir Rosic van de Universiteit van Oxford en Liping Xu van de Universiteit van Cambridge.

“Wij zijn verheugd dat de RotoDynamic-technologie van Coolbrook, die centraal staat bij schone industriële productie, met name in moeilijk afbreekbare sectoren, deze mijlpaal heeft bereikt”, aldus Colin Ward, Senior Vice President, Chemicals and Refining, ABB. “Wij zetten ons in om de jaarlijkse CO2-uitstoot van onze klanten te helpen verminderen met 100 miljoen megaton tegen 2030, en dit partnerschap en deze succesvolle pilot tonen met succes een toekomst die wordt aangedreven door elektrificatie.”

“Deze pilot was een fantastisch voorproefje van wat we kunnen verwachten als we de apparatuur van Coolbrook in onze fabrieken inbouwen. Zien hoe de elektrificatie-technologie waarin we hebben geïnvesteerd van theorie naar realiteit gaat, ondersteunt ons Future in Action-programma, gericht op het bouwen van een duurzamere, circulaire toekomst, met als hoofddoel een CO2-nul bedrijf te worden”, aldus Roberto Ponguta, VP Operations van CEMEX. “We kijken ernaar uit om onze succesvolle samenwerking voort te zetten en de Coolbrook-technologie in te zetten op onze productielocaties.”

De volgende mijlpaal voor Coolbrooks RotoDynamic-technologie is het inzetten van de technologie in commerciële demonstratieprojecten op klantlocaties die in 2024 operationeel moeten zijn. Coolbrook heeft partnerschappen aangekondigd met Shell, Braskem, CEMEX, Ultratech en ArcelorMittal om de technologie in industriële installaties te versnellen en in te zetten. De volledige commerciële toepassing van de technologie zal naar verwachting in 2025 van start gaan.

De Europese Commissie (EC) heeft de IJmondregio liefst 58,5 miljoen euro subsidie uit het Just Transition Fund (JTF) toegekend. ‘Omdat onze regio sterk afhankelijk is van inkomsten en werkgelegenheid uit fossiele brandstoffen, kan de IJmond hiermee op een versnelde manier de noodzakelijke transitie naar een duurzame industrie maken’, zegt JTF-projectleider Vera van Vuuren. ‘We kunnen aan de slag om van de IJmond de groene stekker van Nederland te maken, dé plek waar het gebeurt op het gebied van duurzame industrie en slimme energieoplossingen’, aldus een zeer verheugde wethouder van Velsen, Jeroen Verwoort.

De IJmond-gemeenten Beverwijk, Castricum, Heemskerk, Uitgeest en Velsen hebben begin dit jaar met provincie Noord-Holland en Omgevingsdienst IJmond (ODIJmond) en uitvoeringsinstantie Kansen voor West een regionaal industrieel transitieplan opgesteld. De grootste opgaven zijn het versnellen van de energietransitie, het vernieuwen van de economie en het veerkrachtig maken van de arbeidsmarkt.

Forse impuls om van IJmond groene industriezone te maken

‘Ons transitieplan hebben we afgelopen maart bij de EC ingediend. Op 1 december 2022 hebben we als JTF-IJmond hiervoor een EU-subsidie van 58,5 miljoen euro toegezegd gekregen. Omdat het ministerie van Economische Zaken en Klimaat hier nog vijf miljoen euro extra bovenop doet, hebben we ruim 60 miljoen euro te besteden’, vertelt Vera van Vuuren, ‘Dit betekent veel voor de IJmond’, vult Jeroen Verwoort aan. ‘Dit enorme bedrag geeft een forse impuls aan al die bedrijven en instellingen die goede ideeën hebben over hoe wij als IJmond de stap naar een groene industriezone kunnen maken.’

Innovatieve plannen met een nieuwe economische ontwikkeling

Vooruitlopend op de toekenning van de subsidie, riep JTF-IJmond het regionale bedrijfsleven, scholen en maatschappelijke instanties begin 2022 al op om met duurzame ideeën te komen. ‘We kijken graag naar innovatieve plannen, die niet alleen bijdragen aan de noodzakelijke CO2-reductie. De plannen moeten ook zorgen voor een nieuwe economische ontwikkeling en tevens rekening houden met hoe je de uitvoerende mensen opleidt’, legt Van Vuuren uit. ‘Als je als indiener zelf zorgt voor een financiering van 50 procent van je eigen idee, dan kunnen wij de overige 50 procent subsidiëren. Waarbij we per project vanuit het JTF-fonds een minimum van 200.000 euro en een maximum van twee miljoen euro financieren.’

‘De IJmond onderzoekt of je uit golfslag nieuwe energie kunt halen’

Tijdens de JTF-IJmond kick-off bijeenkomst, 1 december jl. bij de Tata Academy in Velsen-Noord, bleek dat het regionale bedrijfsleven al 30 duurzame transitieplannen heeft bedacht waarvoor JTF-subsidie wordt aangevraagd. ‘Een prachtig innovatief idee is bijvoorbeeld Symphony Wave Power’, vertellen Van Vuuren en Verwoort. ‘Vanuit Techport werken IJmondiale bedrijven samen om nieuwe energie uit golfslag te halen. Er is al een pilot uitgevoerd met een test op het droge. Nu willen ze gaan testen op zee en zoeken naar bedrijven die aan dit mooie project willen meedoen.
Ook op het gebied van circulair ondernemen zijn er vanuit de IJmond inmiddels plannen aangedragen. ‘Zo wordt er onderzocht of je een afvalstof als slib zó kunt behandelen dat je de voedingsstoffen eruit kunt halen. Maar er is ook al een circulair idee aangedragen om medisch afval te bewerken, zodat het hergebruikt kan worden.’

Zo dien je een plan in en vraag je subsidie aan

Ondernemers uit de IJmond die ook een subsidieaanvraag voor een innovatieve en duurzame ontwikkeling willen indienen, kunnen hun plan voorleggen aan Vera van Vuuren. Op de website jtf-ijmond.kansenvoorwest.nl staat een speciaal projectidee-formulier (download) dat moet worden ingevuld. ‘Dat formulier kun je op 23 januari 2023 vanaf 9.00 uur in de portal zetten’, geven Van Vuuren en Verwoort aan. ‘Vanaf dat moment wordt de eerste subsidie-tranche van vijftien miljoen euro over de goedgekeurde ideeën verdeeld. Belangrijk om te weten: wie het eerst komt, wie het eerst maalt. Dus heb je een briljant idee? Lever het tijdig in. Al zullen er in het voor- en najaar van 2023 nog een tweede en derde subsidieronde volgen.’

Van Vuuren merkt dat er veel belangstelling is voor de financiële ondersteuning. ‘Tijdens de bijeenkomst op 1 december waren zo’n honderd geïnteresseerden aanwezig, waarbij ca. 50 bedrijven vertegenwoordigd waren. ‘De IJmond-ondernemers zien niet alleen de kansen van de energietransitie, maar ook dat samenwerking van groot belang is. Bovendien wordt er goed gekeken naar hoe we de benodigde mensen kunnen krijgen door middel van scholing en het interesseren van de jeugd.’

JTF laat IJmond knalhard duurzame industriële stappen maken

Volgens wethouder Verwoort biedt het JTF-fonds ‘een prachtige kans om als bedrijfsleven van de IJmond knalhard duurzame stappen te maken. Je kan met 60 miljoen euro namelijk een hele hoop doen’, ziet Verwoort. ‘Natuurlijk zijn de uitdagingen van de industriële transitie groot. Uitdagingen vormen echter niet alleen een bedreiging, maar juist ook een kans. Want als wij erin slagen om als IJmond de hoofdstad van de offshore wind te worden, hier het cluster voor slimme energieoplossingen te creëren én om in onze regio de stap naar de productie van groen staal te maken, zetten wij hier écht iets neer. Wat Brainport Eindhoven op hightech gebied presteert, moeten wij nastreven op industrieel vlak. Als ons dat in de IJmond en het Noordzeekanaal lukt, zou dat uniek in de wereld zijn. Hoe gaaf is dat!’

Vandaag ondertekenden minister Adriaansens, van Economische Zaken & Klimaat, en Michael Koenig, CEO van Nobian, een intentieverklaring als onderdeel van de maatwerkafspraken tussen de overheid en grote bedrijven om CO2-uitstoot versneld te reduceren. Naast de minister, ondertekenen ook staatssecretaris Vijlbrief, van Mijnbouw, en staatssecretaris Heijnen, van Infrastructuur en Waterstaat, de intentieverklaring. De overeenkomst past binnen Nobian’s doelstelling om een van de duurzaamste chemiebedrijven van Europa te zijn.

Versnellen van CO2-reductie en gasverbruik

De ondertekening vond plaats tijdens een werkbezoek van minister Adriaansens aan het Chemie Park en de productielocatie van Nobian in Delfzijl. De intentieverklaring omvat projecten waarmee Nobian de huidige duurzaamheidsdoelstelling van nul uitstoot in 2040 met nog eens tien jaar wil versnellen naar 2030. Een belangrijk onderdeel daarin is de elektrificatie van de zout- en stoomproductie van Nobian in Delfzijl en Hengelo. Ook zal worden ingezet op het versneld vervangen van elektrolyse-installaties in Rotterdam, waardoor het stroomverbruik met 135 GWh per jaar wordt verminderd, en de uitstoot in de productie van essentiële chemicaliën voor de chemie verder wordt gereduceerd. De verwachting is dat de projecten samen zo’n 550 kT CO2-uitstoot, 350 mln. m3 gasverbruik en 430 ton NOx-uitstoot zullen besparen. 2,5% van de CO2-doelstelling voor de industrie en zo’n 1% van het gasverbruik in NL (280.000 huishoudens).

Maatwerkafspraken

­Michael Koenig, CEO Nobian: “Nobian is al sinds 1918 actief in Nederland. Naast een mooie geschiedenis, willen we ook een mooie en duurzame toekomst. Sinds 1990 zijn onze CO2 emissies met 40% verminderd, met 35% groene energie. Ons huidige doel is nul uitstoot in 2040.” Koenig vervolgt, “De maatwerkafspraken hebben de potentie om onze ambitie te versnellen naar nul uitstoot in 2030. Het is een geweldige kans om samen met de overheid knelpunten en vergunningverlening op te pakken. Met deze projecten dragen we bij aan verduurzaming van de industrie en versterken we de strategische onafhankelijkheid van Nederland.”

Minister van Economische Zaken en Klimaat, Micky Adriaansens: “Zout wordt voor veel meer gebruikt dan waar wij het van kennen. Denk bijvoorbeeld aan isolatiematerialen, geneesmiddelen, windturbines en elektrische auto’s. Des te belangrijker dat we het schoon produceren. Met het ondertekenen van de intentieverklaring hebben we afgesproken daar de komende tijd gezamenlijk aan te gaan werken. Het is een belangrijke stap richting de concrete maatwerkafspraken met Nobian. Zo zorgen we voor een forse versnelling naar een schone productie van zout.”

Versnelling van Nobian’s duurzaamheidsagenda

Versnelde reductie van CO2 en gasverbruik

Door te investeren in elektrificatie kan uitstoot worden verminderd en gas worden bespaard. Dit zal gebeuren door het plaatsen van industriële warmtepompen ( mechanical vapor recompression installaties) in de zoutfabrieken van Nobian in Hengelo en Delfzijl. Verder wordt gekeken naar een grotere inname van duurzame stoom en wil Nobian driekwart van de staande chloor-elektrolysecapaciteit in de chloorfabriek in de Botlek vervangen door de modernste technologie. Hierdoor kan het stroomverbruik verder worden verminderd, wat tevens ruimte creëert op het net voor andere partijen om in te zetten op elektrificatie. Een ander onderdeel van de afspraken is dat gekeken wordt hoe extra ondergrondse opslagcapaciteit voor waterstof in zoutcavernes kan worden ontwikkeld, als onderdeel van de waterstof backbone in Nederland.

Belangrijke stap naar bindende afspraken

Na de ondertekening van de intentieverklaring worden de projecten in meer detail uitgewerkt. Hier zullen ook de betrokken provincies Groningen, Zuid-Holland en Overijssel deel van uitmaken. Een belangrijke uitdaging is dat bestaande installaties versneld moeten worden afgeschreven en grote investeringen naar voren gehaald. Gekeken zal worden naar de technische en bedrijfseconomische haalbaarheid, de benodigde financiële structuur, investeringen en de benodigde overheidsondersteuning. De plannen zullen worden beoordeeld door een onafhankelijke beoordelingscommissie. Het streven is om voor eind 2023 bindende afspraken te maken.

Laagste CO2-impact

Zoutwinning door oplosmijnbouw in Nederland heeft de laagste CO2-impact vergeleken met import van minder zuiver steenzout, of zout gewonnen uit zeewater. Via de maatwerkafspraken kan duurzame winning van deze strategische grondstof en de daarop gebaseerd industriële en chemische productie duurzaam veilig worden gesteld. Zo’n 85% van het in Nederland gewonnen zout wordt ingezet in de chemie en industrie in Nederland en Noordwest-Europa. Zout en de daarvan afgeleide producten zijn daardoor van groot belang voor de economische en strategische onafhankelijkheid van Nederland en Europa.